​Tanzania katika Jicho la Ujasusi wa Kimataifa

Tanzania katika Jicho la Ujasusi wa Kimataifa

Wanasema historia huandikwa na washindi, lakini nini hutokea kwa kurasa zile zinazochanwa na kutupwa kapuni? Mnamo Desemba 1962, wakati kilele cha hofu ya nyuklia kilipotikisa dunia, kulikuwa na operesheni moja ambayo haikutangazwa redioni wala kuonekana kwenye vichwa vya magazeti. Ilikuwa ni mchezo wa paka na panya uliochezwa ndani ya mipaka ya taifa changa Tanzania. Chini ya jua kali la tropiki, maofisa wa ujasusi walikuwa wakikimbizana na wakati, wakizuia janga ambalo lingeweza kufuta ramani nzima. Hii ni siri ya Desemba ambayo dunia ilisahau.

   

Mnamo Desemba 1962, mvutano wa vita vya baridi ulifikia kilele chake. Marekani na Umoja wa Kisovyeti vilikuwa vikiwa na mikono kwenye silaha za nyuklia, kila taifa likijaribu kudhibiti hatari. Lakini mbali na jicho la vyombo vya habari na wachambuzi wa kimataifa, kulikuwa na mchezo wa siri ambao ulimaanisha kuwa hata taifa dogo liliweza kuingizwa katika mitandao ya nguvu zisizoonekana.

Tanzania yaani Tanganyika na Zanzibar, ingawa haikuonekana kwenye ramani za nguvu kubwa, iligeuka kuwa kitovu cha operesheni za siri, ambapo maofisa wa intel walikusanya taarifa, wakifuatilia ndege zisizojulikana na kutambua ishara ndogo za uwepo wa silaha. Hakukuwa na mizinga wala mabomu yaliyotua, lakini kila hatua ilihesabiwa kwa tahadhari ya hali ya juu. Wachambuzi wa dunia walibaki wakiwa na mshangao, wakijua kuwa taifa dogo lilihusishwa moja kwa moja katika ujasusi wa kimataifa.

Wakati huo, kila maafisa wa kijeshi na maafisa wa serikali walijua kuwa hatua zisizo sahihi zinaweza kusababisha janga. Diplomasia za siri zilitumika kikamilifu, kila ujumbe wa intel uliofanywa kwa tahadhari ya hali ya juu ulikuwa na maana kubwa kuliko silaha yoyote. Hii ilisababisha dunia kuangalia kwa mshangao jinsi rais, maafisa wa kimataifa, na raia wa kawaida walivyoathiriwa na hatari zisizoonekana, huku wakijikuta wakiingizwa katika mchezo mkubwa wa nguvu.

Wiki zilipita, na dunia iliendelea kuguswa na simulizi hili lisiloonekana. Hakukuwa na mashambulio makubwa ya kimwili, lakini hatari ya nyuklia na siri za kijeshi ilibakia juu ya kila taifa. Historia ilionyesha wazi kuwa hata taifa dogo linaweza kushiriki katika michezo mikubwa ya dunia ikiwa intel na ujasusi unatumika vyema.

Leo, tukikumbuka historia hii, tunasoma funzo lisilo na wakati: nguvu haina maana ikiwa haidhibitiwi na busara, na historia ya kisasa haijakamilika bila kuzingatia siri, hatari, na ujasusi wa kisasa. Maisha ya kila mmoja yanaweza kuathiriwa kwa sekunde ndogo zisizoonekana, na dunia inaendelea kuishi na matokeo ya kila hatua hiyo.